Dieren en compost

Dieren en compost

Dieren zijn een essentieel onderdeel van het voedselweb en hebben een belangrijke plaats in agroforestry. Dieren zorgen voor de nutriëntenkringloop en voor het beheer van het landschap, en ze leveren voedsel voor de mens.

Voor de dierhouderij op natuurinclusieve streekboerderijen kijken we vooral naar runderen, schapen, varkens en kippen. De invulling hiervan wordt allereerst afgestemd op de nagestreefde omvang en samenstelling van de voedselproductie voor de streek, oftewel op het aantal voedselpakket abonnementen dat de streekboerderij wil gaan leveren.

Vervolgens wordt het gewenste oppervlak aan weiden en natuurbegrazing voor de dubbeldoelkoeien vastgesteld. Koeien zijn vooral in de beginfase belangrijk omdat er dan veel behoefte is aan compost in de plantgaten; en ook om in de beginperiode inkomen te genereren die nog niet uit de boomculturen komt. In principe wordt de melk op de boerderij verwerkt tot verschillende soorten zuivelproducten.

We besteden veel aandacht aan het composteren, vooral op zandige gronden met een laag gehalte aan organische stof (<3%). Om in 5 jaar tot redelijke opbrengsten te komen wordt ingezet op een verhoging naar >5%. Compost opbrengen is daarbij één van de maatregelen.

De mest uit de dierhouderij wordt opgevangen op het houtsnipperbed in de vrijloopstal, waar de koeien ’s winters verblijven. De urine die op de snippers valt, wordt snel opgenomen, en de mest wordt regelmatig ondergewerkt om de koeien schoon te houden en risico’s op ontsteking/besmetting laag te houden. De vorming van ammoniak wordt verminderd door een snelle scheiding van mest en urine die in het bed opgenomen wordt.

De koolstof in de natte houtsnippers bindt zich aan de stikstofcomponent in de urine. Warmte en ventilatie zorgen voor snelle afvoer van de watercomponent. Belangrijk is dat het bed zo droog mogelijk blijft. Dus wordt er een foliedak overheen gemonteerd dat transparant is. Lichtinval is positief voor gezondheid en compostering. Bovendien moet de bovenbouw van zo’n stal flink kunnen ventileren/open zijn (zie plan vrijloopstal).

Voor goede compostering dient het houtsnipperbed homogeen te zijn, dus worden concentraties van mest en urine (b.v. bij het voerhek) vermeden door met een voerkar te werken die buiten gevuld wordt en steeds op een andere plaats wordt neergezet.

Deze wijze van compostering draagt bij aan het sluiten van koolstof- en stikstofkringlopen.

Als de koeien in het voorjaar weer de wei ingaan, worden op het compostbed eenjarige groenten gekweekt. Na de oogst daarvan wordt de resterende teeltaarde/compost toegepast in het voedselproducerend bos. Voor de koeien in de winter wordt er een nieuw houtsnipperbed in de vrijloopstal gelegd.

Naast koeien, kunnen ook schapen, varkens en kippen een plaats krijgen in de dierhouderij op een streekboerderij. Deze vervullen specifieke ecologische functies in het beheer en leveren aanvullende producten.

Behalve voor landbouwhuisdieren biedt de streekboerderij ook een habitat voor tal van vogels en andere wilde dieren. Er wordt geaccepteerd dat ongeveer 30% van de gewasopbrengst (met name noten en vruchten) ten goede komt aan deze soorten en zo bijdraagt aan de biodiversiteit.

‘s Winters staan de koeien in de vrijloopstal, op een bodem van houtsnippers.
‘s Zomers staan de koeien buiten en wordt de stal gebruikt voor groenteteelt.